Dengbej Kereme Kor

HakaN · Tarih: Pts Ekm 15, 2007 1:37 am İleti konusu: Dengbej Kereme Kor

DENGBEJ KEREME KOR:
Bir hiciv sanatı ustasıdır.........
10.02.1997 tarihinde yaşama sesizce veda eden Keremé Kor’un asıl adı kerem kılıçtır. Bir çok Dengbéj gibi onunda gerçek adını bilen yok. Vefatı sırasında kendisiyle ilgili yaptığım araştırma nedeniyle doğubeyazıta gittiğimde görüşme yaptığım herkes keremé Kor olarak bilirdi kimse isminin Kerem kılıç olduğunu bilmiyordu. Bölgede özelikle serhad yöresinde hemen hemen her köyde bir anısının anlatılmasına rağmen kimse adını bilmezdi. Halk arasında yaptığı hiciv sanatıyla bilinmekteydi.
Dengbéjlik sanatında bir kaç eğilim vardır. Biri hikayeyi ağıt ve kılam tarzında seslendirir Bu eğilim hemen hemen her bölgede vardır. Özelikle seslerine güvenenler yani gıtlağı iyi olanlardır. Bu eğilime en iyi örnek şakırodur.Bir başka eğilimse şen şakrak vede müstehçendir. Bu eğilim çok azdır sesleri iyi olanlar da var. Seyadé Şame bu eğilime özel bir örnektir .. Bir başka eğilimse hikayeyi anlatımın yanı sıra hikayenin bazı bölümlerini kılamlaştırır. Ve en önemlisi anlık feyizlerle bulunduğu koşulara uygun hikayeler dörtlükler klamlar uydurur.... Keremé Kor bu eğilimi temsil eder... Çok iyi bir sesi yoktur. Ama kendi alanında çok önlüdür.
Keremé Kor doğubeyazıta Erdiş Çaldıran Muradiye taraflarından geldiğini bilinmektedir. Dengbéjliğinden dolayı bir çok yeri dolaşan kerem uzun bir zaman doğubeyazıtta yaşamıştır. Onun sanatı ve ünü sadece Ağrı van yöresinde değil kürtlerin yaşadığı tüm coğrafyalarda duyulmuştur.
Keremé Kor vefatında önce doğubeyazıtta bir el arabanın üstünde felçli haliyle dolaşmaktaydı. Keremé Korda yaşamının büyük bir kısmını yoksulluk ve sefalet içerisinde keçirmiştir. Kerem gibi nice dengbéjler yani kürt sözlü edebiyatının ustatları yok olup gittiler.
Keremé Korla ilgili pek yazılı eserler yoktur. Almanyada yaşayan ünlü kürt müzisyeni Nizamettin Ariç avrupada çıkardığı (Images Dreams- Wéneyén Xewnan)adlı CD’sinde keremin söylediği kılamları kulanmış ve ritimlerle bezenen keremin kılamları ap ayrı bir tat kazanmış. Yine başka gruplarında keremin sesinden eserlerinden yararlandıklarını görmekteyiz ancak yazım alanında pek bir çalışma yoktur.
Keremin en büyük özeliği belirtiğimiz gibi hiciv sanatını ustalıkla kulanmasıdır. Onun bu özelliğinde serhad bölgesindeki bir çok insanın korktuğunu bilinmektedir. Özelikle ağa mele (mola) şeyh ve tanınmış kişilerin korkulu rüyası olduğu anlatılmaktadır halk arasında. Keremin anlatımlarının bir kısmı kasetlere kayd edilirken büyük bir bölümüde halk arasında dilden dile dolaşarak yaşanmaktadır.
Çoğu zaman günlük yaşamda insanlar birbirlerine espiriler yaparken yada beddua ederken Keremé Korun anlatımlarını küfürlerini ve dörtlüklerini anlatırlar.
Keremé Korun hızlı zamanlarda insanlar keremle karşılaştıklarında hareketlerine son derece dikkat ederlermiş.
Keremé Kor un ilham kaynağı huysuz insanlar özelikle genç kızlar , ağa, Şeyh , molla ve tanınmış şahsiyetlerdir.
Keremin taşlamalarına maruz kalmış bir hayli insan var. Özelikle genç kızlarla ilgili yığınla hikaye anlatılmaktadır. Kerem bir gün doğubeyazıttın yüksek yaylalarından sıneg yaylasına gider. Sineg yaylası celali aşiretine aittir halen yaylaya çıkılır. Sularıyla çok ünlüdür çok soğuk ve süt karışmış gibidir bide kırmızı pullu alabalıklarıyla ünlüdür. Ve halk arasında kırmızı pullu bu balıkların yaralara merhem olduğunu söylenir. Keremde hasta olduğu bir dönemde sineg yaylasına gider...Çeşmenin başında toplanan genç kız grubunda bir tas su ister. Keremin ününden haberdar olan birazda huysuz olan (tabiki kereme göre huysuz) biri sesli bir şekilde arkadaşlarına.( Ev kore. Ka çawa ewgas deng u behse.) ya bu kördür nasıl oluyor bu kadar ünlüdür... Bunun özerine Kerem genç kıza seslenerek bu dörtlüğü dillendiririr. Nebéje kerem kore / bé fehmé ez avé dıbinim/ rojé ji/ Beyjna teye pıxçık ji/ kezyé teyi goniji/..
Akşam yaylada yapılan dengbéj cemaatinde de sürekli taşlamalarını o genç kız üzerine yapmaktadır. Sanki tanıyormuşçasına hikayeler anlatır genç kızla ilgili.Taşlamalar yapar. Bu nedenle genç kızın evde kaldığı anlatılır.

Keremé Korla ilgili anlatılan bir başka anı ise Dönemin Başbakanı Ferit Melen le ilgilidir. Başbakanın Vana geleceği haberi yayılır. Karşılama töreni için Doğubeyazıttada bir ekip hazırlanır. Olayı duyan Keremé Kor boş dururmu hemen kalkar en güzel elbiselerini giyer. Fötür şapkasını başına takar karşılama heyetine yetişir ve vana gider. Başbakan nihayet vana gelir: Taksisinde indiğinde Keremé kor aniden atılır ve Başbakana türkçe olarak şu dizeleri okur.
Aya baktım ay beyaz/ Cebime baktım param az/Beşyüz lira Kereme yaz/ Bu keremin ilk türkçe dörtlüğü olduğu halde yine ustalıkla sorununu dile getirmiştir. Başbakan Ferit Melen olayı anlamaz ama çıkarır parasını verir. Keremé kor bir kasetinde bu olayı anlatırken. Başbakanın isteğini yerine getirmekten doğru davrandığını yoksa onunda taşlamaya maruz kalacağını belirtmektedir..
Keremé kor ve onun gibi nice dengbéj ve çirokbéjın sayesinde bu halkın sözlü edebiyatı kültürü yaşamı anıları sosyal ilişkileri günümüze kadar taşınmıştır.

Evar Kaya
Kaynak: http://www.malakurda.com/index.php?name=Forums&file=viewtopic&t=41&view=previous